Türkiye'de Moda:

Vogue Türkiye mayıs ayı itibariyle ülkelerdeki Vogue'larda da uygulanan "Bugün ne giydim" projesini internet sitesine taşıyor ve manken olarak da NTV spor sunucusu Burcu Esmersoy'u seçmiş. Televizyonun (özellikle erkekler tarafından) sevilen yüzü ve aynı zamanda 1997 "Miss International" dostluk güzeli olan Esmersoy'un bir ay boyunca nasıl giyineceği bir yana, moda-medya kucaklaşması açısından bu projenin etkili olacağı aşikar.
Peki Türkiye'deki diğer televizyonlara ve basın araçlarına göre genel kültürü popüler kültüre daha ağır basan bir yayın organında (yani NTV'de) sunuculuk yapan Esmersoy'un görünürlüğünü nasıl ele almak gerekir? NTV'deki modanın görünürlük biçimiyle Vogue'un imajı bir arada nasıl bir kombinasyon yaratır?
"Yüksek Moda ve Pop Moda: Modanın Le Monde ve The Guardian'da sembolik üretimi" (High Fashion and Pop Fashion: The Symbolic Production of Fashion in Le Monde and The Guardian") makalesinin yazarı Agnès Rocamora benzer bir soruyu ele aldığı çalışmasında Le Monde ve The Guardian'da yayınlanan moda yazılarının farklı olduğunu ortaya koymuş. Bourdieu'nün "kültürel objelerin somut ürünler olmasının yanı sıra sembolik, yani belli bir inanca dair değerleri olan ürünleri de olduğu" argümanından yola çıkan yazar bu iki gazetenin modaya dair inanç sistemlerin farklı olmasının söylemlerinden anlaşılabileceği görüşünde. Daha basitleştirmek gerekirse, The Guardian'da moda bir popüler kültür aracı olarak algılanırken, Le Monde'da bu bir yüksek kültür olarak kabul görüyormuş. Bu durum da Mc Robbie'nin İngiliz modasının popüler bir şey olduğu, Fransa'da ise elitist bir algısı olduğu fikriyle örtüşüyormuş. Yine aynı şekilde The Guardian'da moda daha çok ünlü kişilerle ilişkilendirilirken, Le Monde'da bunlar "moda tiyatrosu" etrafında anlatılıyor ve bunlar da modayla ilgili söylemleri ve o ülkedeki modanın kendisini etkiliyormuş.
NTV'ye de baktığımızda Fransız tarzının daha hakim olduğunu söyleyebiliriz. Birkaç yıldır manken ve Vogue Türkiye moda danışmanı Ece Sükan'ın sunduğu N-Moda programı da Le Monde'daki moda haberleriyle ilgili bahsedilen "moda tiyatrosu"nun içinde geçiyor; sunucu bizi defilelerin sahne arkaları, moda çekimleri ve yurtdışındaki moda atölyeleriyle tanıştırıyor, modacılarla röportajlar yapıyor, kendi mankenlik deneyimlerini paylaşırken bir yandan da sadece göstermekle kalmayıp detaylı bilgi de sunuyor. N-Moda bu sayede gazetelerin arka sayfalarındaki güzel kız gösterme amaçlı pseudo-moda haberlerine göre modayı birkaç seviye yükseltiyor. Bu yaklaşımın Türkiye'deki modaya yönelik yargılara bir etkisini incelemek enteresan olabilir mesela. Burcu Esmersoy'un yer aldığı projenin lansmanı nasıl devam edecek bilemiyorum. Ama NTV'de yayınlanan "kadınlar için akşam programlarının" (ve tabi bu yazıda alakasız olacak ama pek çok kadının beğeniyle izlediği Mehmet Gürs'ün sunduğu yemek programlarının) kendi alanlarındaki yayınların daha seviyeli yapılabileceğini göstermekte başarılı olduğunu düşürsek, böyle bir çalışmanın da etkili olmaması için bir neden yok gibi.

Türk giyim sektörüyle ilgili incelemeleri bulunan Nebahat Tokatlı'nın Ömür Kızılgün'le hazırladığı bu araştırma 1984 yılından beri Calvin Klein, Guess ve Esprit gibi uluslararası markaların tedarikçisi olan ERAK Giyim'in Mavi Jeans'e dönüşümünü anlatıyor. Makaleye göre bugün bütün dünyada aralarında Nordstrom, Macy’s ve Bloomingdale”s gibi “department store” ların da bulunduğu 3000 den fazla satış noktası ile Vancouver, New York, Frankfurt, Berlin ve Montreal’de mülkiyeti ve işletmeciliği frmaya ait olan beş “fagship” mağazada satılan Mavi Jeans önemli bir değişim yaşadı. Buna bağlı olarak yazarlar, bir çeper ülke üreticisi olan firmanın, alıcılar tarafından yönlendirilen ve dünyanın en büyük perakendecilerinin, marka pazarlayıcılarının ve fabrikasız üreticilerin asimetrik güçleri ve etkileri nedeniyle başat olduğu giyim sanayi gibi bir alandan küresel üretime nasıl ulaşıldığı inceliyor.

Küresel Nitelikteki Giyim Sanayiinde İyileşme: Mavi Jeans "Upgrading in the Global Clothing Industry: Mavi Jeans and the Transformation of a Turkish Firm from Full-Package to Brand-Name Manufacturing and Retailing", by Nebahat Tokatli and Ömür Kizilgün © 2004 Clark University.

GAP Bölge Kalkınma İdaresi ile Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ortaklığı ve İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı (Sida) finansmanıyla yürütülen "GAP Bölgesinde Kadının Güçlendirilmesinde Yenilikler Projesi", ARGANDE markasıyla 2008 yılında uygulamaya koyuldu. Adını Mezopotamya topraklarında hüküm sürmüş Kommagene Krallığı'nın tek tanrıçası "Argande"den alan marka, Güneydoğulu kadınlar tarafından üretildi ve MUDO'nun desteğiyle altı ilde 15 MUDO mağazasında alıcıların beğenisine sunuldu. Koleksiyonu hazırlayanlar arasında
Alex Akimoğlu, Hakan Yıldırım, Hatice Gökçe, Banu Bora, Rojin Aslı Polat, Mehtap Elaidi, Özgür Masur, Gamze Saraçoğlu, Aida Bihter Pekin, Rana Canok, Berna Canok, Simay Bülbül, Günseli Türkay, Zeynep Tosun gibi modacılar bulundu ve bu sayede Batman ve Mardin'de kurulan atölyeler yaklaşık 100 kadına istihdam olanağı sağladı. (Resimdeki tasarım Berna Canok Özay'dan).
Bu projenin bir benzerini hem İstanbul'da onlarca kişi çalıştıran hem de Anadolu'da profesyonel hayata katılmaya çalışan kadın girişimcileri destekleyen Kadın Girişimciler Derneği, DHL'den aldığı destekle "Kadından Kadına Projesi" başlığı altında 2007 yılında geliştirmişti. Projeyle birlikte Cemil İpekçi'nin tasarladığı el yapımı örtüleri işleyecek kadınların bu şekilde ekonomik yaşama katılmaları sağlandı ve bu çalışmadan Mardin'deki 55 kadın faydalandı.

Fashion as communication: A case study on social change in Turkey (tesettur fashion),
Gilman Senem Gençtürk Hızal, Yüksek Lisans Tezi, 2002

Using the costume collection at the Topkapı Palace Museum as a source for the contemporary fashion design, Seher Selin Tümöz, Yüksek Lisans Tezi, 2002

"Güzellik yarışmalarının Türk kadınlarının imajına ve moda bilincinin oluşmasına etkilerini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışmada; Türkiye’de düzenlenen ilk güzellik yarışmasından günümüze kadar güzellik kraliçelerinin giydiği giysiler tasarım özellikleri açısından incelenerek Türk kadınının imajına ve moda bilincinin oluşmasına katkıları yorumlanmıştır."

Emine Koca, Fatma Koç, “Güzellik Yarışmalarının Türkiye’deki Moda Bilincinin Oluşumuna Etkileri”, Acta Turcica Çevrimiçi Tematik Türkoloji Dergisi, II/1, Ocak 2010 “Kültür Tarihimizde Yarış”

Tac, Nurullah and Ozan Aglargoz, SEER ­ South­East Europe Review for Labour and Social Affairs (SEER ­ South­East Europe Review
for Labour and Social Affairs), issue: 01 / 2007, pages: 127­137, on www.ceeol.com.

Scope
This project/system primarily aims to establish standards for quality and reliability, image, after-sales service and logistics and, subsequently, to promote the companies possessing these standards under this quality stamp, thus strengthening the international image of Turkish products (Turkish Daily News 12 October 2006). Support began in the first place in the textile industry and then moved on to other industries in 2006. Currently, 33 companies are supported (Milliyet 14 December 2006) and the primary target markets have been determined as Russia, France, Britain and Spain. Within the above-mentioned aim of accelerating branding processes in the companies supported, the Foreign Trade Under-Secretariat released a communiqué in 2003
(Official Gazette 25213, 28 August 2003) and, within this framework (Communiqué 2003/3), branding incentives have been further developed while long-term, high value supports have been launched for branding activities.

Charlotte A. Jirousek

Department of Textiles and Apparel, Cornell University, Ithaca, NY 14853-4401

The dress forms for men of Çömlekçi, a village in southwestern Turkey, have been changing throughout the twentieth century, and occur in three stages. Following the Turkish republican revolution after World War 1, the European-style suit was widely adopted by rural men. Although adoption of these garments seemed to signal westernization and secularization of rural society, the dress forms were appropriated by the traditional culture and became readily identifiable as traditional village dress. This mode of dress was retained with little change until the second transitional stage began in the 1960s. This change was a result of improved communications, increased interaction with the money economy, and increased availability of consumer goods. These economic changes permitted the introduction of commercially produced clothing, with the final stage of full conversion to a mass fashion system of dress for the men of Çömlekçi occurring by the 1990s.

Key Words: Key Words: Turkey • dress • men • traditional dress.

"Today’s one of the most rewarding professions is the designer working in art business. A design process involves a series of creative activities including research, analysis and decision making. The designer creates designs that are attractive and functional and uniquely suited to the human needs.


The massive and stable stone form of the tower has inspired the fashion designer Horuzo¤lu [11]. The tower of Christ (Picture 3) has become a real authentic garment. The folding skirt with its hard, stone texture reflects the form of the tower. The effective use of minimal coloring like the pale tones of grey, black and brown also reflects the original colors in the architectural source (Figure 3a). The conical top of the tower has become a fascinating dress with beads hanging on the hemline (Figure 3b). In figure 3c the arcaded columns adorning the tower have
also become the skirt details of a sheath dress. The hard stone texture has been shaped into a drape; sliding over the hip to the knee curving under the bust (Figure3d). The form, structure and texture of the fashion designs all remind Galata Tower."

Paksoy, Halime, Sema Yalçın. "Architectural Inspirations in Fashion Design", 3rd International Symposium of Interactive Media Design, http://www.tekstilvekonfeksiyon.org/pdf/20090912095031.pdf

"This study looks at how marketers in Turkey construct and represent tesettürlü consumers (women wearing Islamically inspired forms of covered dress) in advertising and other commercial imagery, and how these representations are shaped and transformed by the local and global dynamics of consumerism, capitalism, and politics. We believe that the emergence of tesettürlü women as a distinct consumer segment and their evolving representation in the marketing imagery are revealing of the processes of identity formation and negotiation as well as the social changes that have been occurring in Turkey since the 1980s. By attending to the discourses and practices of market actors, namely companies and designers that manufacture and sell clothing and related products to tesettürlü women in Turkey, we show how the Islamic fashion industry operates through a play on cultural difference and similarity, and fabricate the ideal of a "modern" tesettürlü woman which is attainable through consumption."

Authors: Sandikci, ÖZlem; Ger, Güliz
Source: Fashion Theory: The Journal of Dress, Body & Culture, Volume 11, Numbers 2-3, June/September 2007 , pp. 189-210(22)
Publisher: Berg Publishers

İSTANBUL FASHION WEEK 03/06 Şubat 2010 tarihleri arasında İTKİB organizasyonunda Moda Tasarımcıları Derneği ve İstanbul Moda Akademisi işbirliği ile düzenlenecek ,şehirde bir hafta boyunca moda rüzgarları estirecek; moda ile ilgili tüm organizasyonları tek bir çatı altında, organize bir platformda sunacak, tüm şehrin yaşayacağı, defile, tasarımcı ve markaların yer aldığı fuarlardan oluşan dev bir moda etkinliğidir.

	Brandist Ticari firmalara yönelik butik moda fuarı ve defile organizasyonlarını kapsamaktadır.
	İstanbul Fashion Lab. Butik tasarımcı fuarı ve tasarımcı defilelerinden oluşmaktadır.
	Koza Genç Moda Tasarımcıları Yarışması KOZA Genç Moda Tasarımcıları Yarışması, moda tasarımı alanında kariyer yapmak isteyen genç yeteneklerin endüstri ile buluşmalarında önemli bir platformdur.

"Fertleri ve toplumları, doğumdan ölüme, hatta bir ölçüde ölümden sonra da kimi zaman zaruri olarak, kimi zaman tercihen ilgilendiren bir olgu giyinme ve onun hayata yansıyan hali kılık kıyafet...
Doğnın, tarihin, coğrafyanın, kültürün, inanışların, örfün, psikolojinin, son yüzyılda modanın ve daha birçok faktörün etkilediği, yönlendirdiği, şekillendirdiği bu çetrefilli konu, elinizdeki çalışmada ayrıntılı olarak ele alınıyor."

Geleneksellik ve Modernizm Açısından Kılık Kıyafet, Nurullah Abalı, İlke Yayıncılık / Araştırma / İnceleme Dizisi, 2009

"Sosyolojik Açıdan Moda," İzlenim Derg., Temmuz Ağustos
1995, sayı: 23-24, s. 48-51.

"In this paper we discuss two distinct sets of advantages which have helped Turkey to become the world’s second-largest clothing exporter: the competency-related advantages of the last decade; and the trade-and-currency-related advantages of the earlier decades. In the late 1980s and 1990s, some fortunate developments in the international currency markets, together with an unofficial trade with Russia following the collapse of the Soviet Union, resulted in windfall trade gains for Turkey. During the last decade, a shift in the culture of fashion, from ready-to-wear to fast fashion pushed Turkish suppliers to upgrade into higher value-added activities such as design. While our focus is on the latter advantage, we point out that both sets of advantages have a commonality: namely, a sustainability problem."

Tokatli N, Kızılgün Ö, 2009, "From manufacturing garments for ready-to-wear to designing collections for fast fashion: evidence from Turkey" Environment and Planning A 41(1) 146 – 162

"This article traces the growth of the `fashion for veiling' which has grown in Turkey since the early 1990s, and discusses the representation of Muslim women in both the cultural and public spheres in the late 1980s. The practice of veiling has been chosen to explore how religious iconography is changing to reflect new patterns of consumption and pleasure, and the ways in which these changes are occurring. The authors focus on the shifting meanings of the practice of veiling due to the articulation of Islamic faith into consumption culture, as evidenced in advertising images and commentaries taken from Islamic women's magazines, and fashion catalogues of major Islamic clothing companies. The authors examine the problematic relationship of the fashion for veiling to two other established meanings of veiling: as a sign of adherence to the Islamic principle of covering the female body to conceal it from the male gaze, and as a sign of `political Islam'."

- Consumer Culture, Islam and the Politics of Lifestyle, Kılıçbay and Binark, European Journal of Communication, Vol. 17, No. 4, 495-511 (2002)

"Osmanlıdan beri Türk giyim kültürünün önemli bir parçası olan ferace, geçmişten bugüne kadar çeşitli değişikliklere uğramasına rağmen, bugün halen Balıkesir ve çevre köylerde varlığını sürdürmektedir. Ancak kullanımının gün geçtikçe azaldığı tespit edilmiştir."

BALIKESİR VE ÇEVRESİNDE GELENEKSEL KADIN GİYSİSİ “FERACE” HAKKINDA ETNOGRAFİK BİR ARAŞTIRMA , sbe.balikesir.edu.tr/dergi/edergi/c10s18/makale/c10s18m11.pdf

"Hussein Chalayan draws heavily on technology to revolutionize the form and function of clothing, often drawing inspiration from the built environment and the body's relationship to it. Chalayan's sense of the visual is true to his grasp of the practical and cultural needs resolved by clothing. What sets his work apart is the ability to explore principles that are visual and intellectual. His work represents a congruity of ideas which indicate that fashion and architecture are coming closer together than ever before. Chalayan integrates clothing with its surroundings, by making dresses look architectural but also by rendering a comprehensive understanding of different environments and the factors that create them. This article discusses Chalayan's work to date. Quinn concludes that historically, fashion has defined the human body according to social values, but technological progress is radically changing the way it is perceived. Chalayan is among the most ambitious fashion innovators today, and avoids commercially minded values and fashion trends. His work imbues garments with architectural, environmental, and technological principles; and reveals the extent to which fashion, interiors and architecture can be truly integrated in design."


A Note: Hussein Chalayan, Fashion and Technology

Author: Quinn, Bradley

Source: Fashion Theory: The Journal of Dress, Body & Culture, Volume 6, Number 4, November 2002 , pp. 359-368(10)

Publisher: Berg Publishers

"Crane Moda ve Gündemleri adlı kitabında, toplumsal kimliğin giyimle ifade edildiği XIX. yüzyıl Fransız, İngiliz ve Amerikan toplumlarıyla; yaşam tarzı, cinsiyet, cinsel tercih, yaş ve etnik kökenin, gardıropların kuruluşunda bireyler için daha anlamlı olduğu geç dönem XX. yüzyıl Amerika'sını kıyaslıyor; sınıfsal görüngü olarak giyimden, pazar ve kimlik görüngüsü olarak giyime evrilen süreci inceliyor. Medya, film ve popüler müzikle şekillendirilen küresel moda pazarı ile giyimin, kimliğin toplumsal kuruluşu süreçlerini nasıl belirlediğini gösteriyor; giysilerin, üreim, kullanım ve yayılım biçimlerindeki değişikliklerin sınıflı toplumlardan "parçalı" toplumlara geçişimizde adeta bir yol haritası oluşturduğunu gösteriyor. Ona göre, XIX, yüzyılda ve XX. yüzyılın ilk yarısında giyinme biçimleri sosyal sınıf ve statünün kamusal alandaki göstergeleriydi. Günümüzün tüketime dayalı çok parçalı toplumlarında ise bunlar esas olarak, medya süreçlerinin belirleyici hegemonyası altında sonsuz çeşitlilikte kimlik arayışı çabasının göstergeleri ve ifadeleri haline gelmiştir."

Yazarı: DIANA CRANE
Çeviren: ÖZGE ÇELİK
Hazırlayan:

Yayınevi: AYRINTI YAYINLARI
Yayın Yeri: İSTANBUL
ISBN NO: 975539396X
Yayın Yılı: 2003

"İçinde blucin tarihinin gizlendiği "Mavi Derili İnsanlar", pamuk ipliğine bağlı dünyayı anlatan "iptidar", renklerle insan ve kültür arasındaki köprüleri kuran "1001 Renk Masalları", bir markanın oluşum ve küreselleşmesini sergileyen "10". Mavi Jeans yayınlarının bu yeni ürünü ise İstanbul'la blucin arasındaki ilişkiyi son 35 yılın tanıklıklarına dayanarak ortaya çıkarıyor."

- Blucin : Yer İstanbul Konu Moda, İzzeddin Çalışlar, Ara Güler, Mavi Jeans, 2004

"Varlığın modernleşmeye borçlu olan moda, otoritesini "modanın eleştirilmezliği" üzerine kurmakta oldukça mahir davrandı. Bu mahariyetle birlikte moda, güzelin tarifini değiştirdi. Bu yeni tarife göre "moda olan güzeldir", moda olan yani göze çarpan, En çok tartışılan ve göze batan zevklerve renkler bile, modanın şemsiyesi altına girdiğinde "zevkler ve renklerin taşrtışılmazlığı" payesine yükseldi. Kitle kültürü içinde milyonlarca insan aynı şekilde giyinip aynı şeyleri tüketirken modacılar "Çıplak Kral"ın terzisi oldular.

Herşey eleştirilirken moda sarsılayan otoritesini neye borçlu? Belki de bu, modanın tanımlanmamış olmasından kaynaklanıyor."

- Moda ve Zihniyet, Fatma Karabıyık Barbarasoğlu, İz yayınları, 2004